Phá bỏ rào cản tâm lý của nhân viên với việc “ngại” xin nghỉ phép!

Việc “ngại” xin nghỉ là có thật!

Mặc dù Luật Lao động quy định rõ về quyền lợi nghỉ phép năm, nhưng trên thực tế, nhiều nhân viên tại Việt Nam nói riêng và các nước châu Á nói chung lại thường mang tâm lý “ngại” hoặc thậm chí là “sợ” khi đề xuất nghỉ, đặc biệt là nghỉ dài ngày với mục đích cá nhân.

Nhiều nhân viên dù có ngày phép hoặc nghỉ ốm vẫn không dám xin nghỉ vì sợ ảnh hưởng tới hiệu suất công việc hoặc hình ảnh với công ty. Một báo cáo của nền tảng làm việc Glassdoor đã chỉ ra rằng có 23% người tham gia khảo sát cho biết không dùng hết số ngày nghỉ phép trong năm. Đặc biệt hơn là 66% nhân viên xin nghỉ phép nhưng họ vẫn làm việc từ xa. Một báo cáo khác cũng chỉ ra rằng có 67% nhân viên cho biết họ không thể hoàn toàn ngắt kết nối khỏi công việc sau giờ làm, dẫn đến work-life balance bị ảnh hưởng.

Không chỉ vậy, xu hướng này cũng gia tăng ở giới trẻ khi theo khảo sát của Expedia: “Mặc dù ủng hộ sự cân bằng lành mạnh giữa công việc và cuộc sống, 70% thế hệ Z của Anh không có thời gian nghỉ lễ và gặp khó khăn trong việc đi nghỉ, lên kế hoạch và tận hưởng kỳ nghỉ.” Tình trạng này ảnh hưởng tới sức khỏe cá nhân cũng như hiệu suất, sự sáng tạo và việc giữ chân nhân sự ở lại lâu dài của các công ty.

Tại sao nhân viên không dám nghỉ dù có quyền?

Hiện tượng “ngại” xin nghỉ này ở nhân viên xuất phát từ nhiều yếu tố và áp lực vô hình tại nơi làm việc, như sau:

Nhiều công ty đề cao sự hy sinh, làm việc ngoài giờ và có mặt thường xuyên như một tiêu chuẩn đánh giá công việc và sự thăng tiến. Từ đó, nhân viên lo sợ bị đánh giá là kém chuyên nghiệp hoặc thiếu nhiệt huyết nếu nghỉ phép quá nhiều hay nghỉ vào những thời điểm quan trọng. Đồng thời, việc nghỉ phép nhiều đối với nhân viên có thể sẽ làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án, dẫn đến KPI bị đánh giá thấp hoặc lỡ cơ hội thăng tiến.
Ngoài ra, sự phụ thuộc vào một cá nhân nhất định trong công việc cũng khiến nhân viên tin rằng chỉ có họ mới có thể xử lý được các vấn đề thuộc phạm trù họ phụ trách.
Đối với lực lượng lao động trẻ hiện nay, điều lớn nhất đang kìm hãm họ là FOMO (nỗi sợ bị bỏ lỡ). Mặc dù FOMO không chỉ giới hạn ở bất kỳ thế hệ cụ thể nào, nhưng nó phổ biến nhất ở Gen Z và họ sợ bỏ lỡ điều gì đó quan trọng tại nơi làm việc khi đi xa.
Một số cũng mang tâm lý rằng họ sợ ảnh hưởng tới đồng nghiệp. Họ cảm thấy có lỗi khi công việc của mình bị đẩy sang cho người khác, tạo gánh nặng cho đồng đội

Nhìn chung, ta thấy có sự mâu thuẫn sâu sắc trong hành vi của họ: họ biết mình có quyền nghỉ ngơi, nhưng họ sẵn sàng đánh đổi sức khỏe thể chất cũng như tinh thần để bảo toàn hình ảnh cá nhân và hiệu suất bề ngoài tại công ty.

Dẫu vậy, điều này tạo ra một hậu quả vô cùng nghiêm trọng là nhân viên có thể rơi vào trạng thái kiệt sức, dẫn đến làm việc kém hiệu quả trong dài hạn. Một vòng lặp tiêu cực xảy ra và gây hại cho cá nhân và cho tổ chức.

Giải pháp cho vấn đề này từ góc độ của công ty là gì?

Từ góc nhìn của F&F, chúng mình luôn mong muốn lan tỏa tinh thần work-life balance để tối ưu hóa năng suất và duy trì sự gắn kết của nhân viên, chứ không chỉ là một phúc lợi của nhân viên.

F&F đã triển khai 1 số giải pháp để giải quyết rào cản tâm lý này mà bạn có thể tham khảo:

F&F bắt đầu từ cấp quản lý. Các lãnh đạo như leader hay founder sẽ công khai nghỉ phép dài ngày và hoàn toàn ngắt kết nối với công việc trong thời gian đó. Khi cấp trên thoải mái nghỉ ngơi, nhân viên sẽ cảm thấy an toàn hơn khi làm theo. Và khi một quản lý nghỉ, F&F đảm bảo rằng người thay thế để hỗ trợ được chỉ định rõ ràng và không có bất kỳ kỳ vọng nào về việc người nghỉ phép phải kiểm tra tin nhắn công việc (trừ trường hợp khẩn cấp).
Quan tâm và chăm sóc đến đời sống tinh thần nhân viên: F&F có “quy định” rằng mỗi nhân viên cần làm hết mình, chơi hết sức và nghỉ khi cần. Ngoài những ngày nghỉ phép theo quy định, F&F đặc biệt khuyến khích nhân viên chủ động sử dụng thời gian nghỉ ngơi nếu cảm thấy không ổn định về mặt tâm lý hoặc thể chất. Việc này nhằm mục đích đảm bảo mỗi cá nhân luôn duy trì trạng thái tốt nhất để làm việc hiệu quả, tránh tình trạng kiệt sức hoặc làm việc kém năng suất. Nhân viên được khuyến khích trao đổi cởi mở với quản lý để nhận được sự hỗ trợ cần thiết.
Hướng giải quyết cho nhân viên xin nghỉ dài hạn: Để giải quyết nỗi sợ ảnh hưởng đến đồng nghiệp hay thiếu người phụ trách, F&F quy định rằng nhân viên trước khi nghỉ phép sẽ cần lên tài liệu Handover (bàn giao) để chỉ định người phụ trách và liệt kê các rủi ro có thể xảy ra, đảm bảo công việc không bị gián đoạn. Tiếp đó, F&F luôn ghi nhận nỗ lực của những nhân viên hỗ trợ đồng nghiệp nghỉ phép, qua đó biến việc hỗ trợ thành một phần văn hóa được đánh giá cao thay vì là gánh nặng.

Nhân viên cần làm gì để xóa bỏ “nỗi sợ” này?

Để loại bỏ tâm lý ngại ngùng khi sử dụng quyền lợi nghỉ phép, nhân viên cần tiếp cận vấn đề này dưới góc độ là một hành động để tái tạo năng lượng cho hiệu suất công việc bền vững.

Dưới đây là 5 bước chủ động giúp nhân viên vượt qua rào cản tâm lý này:

Bước 1: Hãy lập kế hoạch xin nghỉ phép một cách chủ động: bạn nên báo cáo với quản lý và đồng nghiệp về kế hoạch nghỉ phép của bạn ngay khi có thể để đội nhóm chủ động phân bổ nguồn lực. Ngoài ra, bạn nên lên kế hoạch nghỉ vào những tuần ít có deadline quan trọng, ít có sự kiện lớn, hoặc không trùng với lịch nghỉ của các thành viên chủ chốt khác.
Bước 2: Hãy tự chuẩn bị quy trình bàn giao chi tiết để xóa bỏ nỗi sợ làm phiền và gây gánh nặng cho đồng nghiệp.
Bước 3: Hãy tự thiết lập ranh giới cho bản thân và công việc bằng việc ngắt kết nối “tạm thời” với công việc. Ví dụ như thiết lập email tự động trả lời nêu ngày quay lại làm việc và tên người liên hệ thay thế. Quan trọng là hãy ghi rõ rằng sẽ không kiểm tra email trong thời gian nghỉ.
Bước 4: Hãy thay đổi tư duy của chính mình về hiệu suất: coi việc nghỉ phép là một khoản đầu tư vào sức khỏe tinh thần và thể chất, giúp bạn quay lại làm việc với 100% năng lượng, sáng tạo và minh mẫn hơn. Hiệu suất được đo bằng kết quả công việc, không phải số giờ bạn ngồi trước máy tính. Một nhân viên nghỉ ngơi đầy đủ sẽ tạo ra kết quả tốt hơn so với một nhân viên kiệt sức.
Bước 5: Hãy lan tỏa văn hóa sẻ chia nơi làm việc: để nhận được sự hỗ trợ, bạn cũng cần sẵn lòng hỗ trợ. Khi đồng nghiệp nghỉ phép, hãy sẵn sàng nhận bàn giao và hỗ trợ họ một cách nhiệt tình. Điều này sẽ giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn khi đến lượt mình nghỉ ngơi.

Bằng cách thực hiện các bước này, nhân viên có thể biến việc nghỉ ngơi thành một hành động chuyên nghiệp, có trách nhiệm và được tôn trọng trong văn hóa làm việc của F&F.

Nguồn: